آتشين لباس ( tecin - leb s ) ا . پ . لباس سرخ . و ص . كسى كه آن را پوشد . آتشين مار ( tecin - m r ) ا . پ . آه گرم . و زبانهء آتش و تير آتش كه تير هوا گويند . آتل ( tel ) ا خ . پ . رودخانهء بزرگى كه از طرف روسيه برميخيزد و به درياى مازندران مىريزد و باصطلاح جغرافى ولگا نامند و طول آن زياده از 360 كيلومتر است . آتموسفر ( tmosfer ) پ . مأخوذ از يونانى و مركب از دو كلمه يكى آتموس ( atmos ) يعنى بخار و ديگرى اسفرا ( sphafra ) يعنى كره . و عبارت است از طبقهء بخارى شكلى محيط بر كرهء زمين و مركب از دو سيالهء مرتجعه يكى هواى خالص كه بخار اكسيژن بود و ديگرى بخار ازوت . و هر قدر از سطح زمين بالا رويم و دور شويم وزن مخصوص آتمسفر كمتر مىگردد زيرا طبقات پست از طبقات فوق خود منضغط گشته و متراكم مىشوند پس هر طبقه از هوا كه بالاتر بود كمتر فشرده شده و متراكم گشته و بالملازمه سبكتر خواهد بود و وزن مخصوصش كمتر . و در باب ارتفاع آتموسفر عقايد حكما مختلف است . لاهير ( La hire ) از روى انكسار اشعهء آفتاب ارتفاع اتموسفر را 60000 مطر مىداند و لاپلاس ( Laplace ) دانشمند معروف فرانسوى اتموسفر را شبيه بكره‌اى تصور كرده كه نسبت به شبه كرهء زمين تسطيحش بيشتر است و نسبت دو محورش مثل نسبت 2 به 3 مىباشد و اتموسفر را كه بتازى لوح ( lawh ) و لوح ( luh ) و مهوا . ( mahva ' ) نيز گويند و به فارسى نوده ( nawdeh ) و ينوار ( yenv r ) نامند و زين و قابل سنجيدن است زيرا كه هم هوا و هم ساير مواد هوائى شكلى كه به آن مختلطاند تماما صاحب وزن مىباشند و وزن آن را به اين نسبت مىتوان بيان كرد : وزن يك ستون از اين سياله برابر است با وزن يك ستون 76 سانتيمترى از زييق و يا يك ستون 10 مطر و 97 سانتيمترى از آب درصورتىكه درجهء حرارت را 12 و قطر هر سه ستون را متساوى قرار دهيم . آتن ( ten ) ا خ . پ . مر . آطن . آتوربان ( tur - b n ) ا . پ . عابد از دنيا گذشته و زاهد . آتون ( tun ) ا . پ . زنى كه دختران را تعليم دهد و خواندن و نوشتن و دوختن آموزد . و زهدان و مشيمه . آتى ( ti ) ص . ع . آينده آتيش ( tic ) ا . پ . مر . آتش . آتين ( tin ) ا . پ . موجود شده و پيدا گشته و بهم رسيده . و خلق شده . آتينان ( tin n ) پ . ج آتين يعنى مخلوقات . آتيه ( tie ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - آينده . آثار ( s r ) ع . ج اثر و ثار ( sa'r ) . آثار ( s r ) ا ج . پ . - مأخوذ از تازى - اثرها و علامتها و نشانه‌ها و نقش‌ها . و يادگار و آنچه از كسى يا از چيزى باقى ماند . آثام ( s m ) ع . ج . اثم آثم ( sem ) ص . ع . گناهكار ج . : آثمون آثمات ( asem t ) ص . ع . ج . نوق آثمات : ماده شتران مانده و آهسته‌رو . آثمون ( semun ) ع . ج آثم . آجاك ( j k ) ا . پ . زمين و گرد و خاك . آجال ( j l ) ع . ج . اجل و اجل . آجام ( j m ) ع . ج . اجم و اجمة ( ajmat ) و اجم . آجام ( j m ) ا ج . ع . غوكها . واحد ندارد . آجدن ( jadan ) ف م . پ . آجده كردن . آجدان ( jod n ) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - آجودان . آجده ( jede ) ا . پ . درشتيهاى سوهان . و ناهمواريهاى چيزى . و نوعى از دوختن جامه كه فاصلهء فروبردن سوزنها از بخيه قدرى بيشتر بود . و ص . خلانيده شده از سوزن و غير آن . و هر چيزدان دانى را آجده و آجيده گويند . آجده ( jide ) ص . پ . رنگ كرده شده . آجر ( jar ) ا خ . ع . هاجر مادر اسمعيل پيغمبر . آجر ( jar ) و ( jor ) و ( jer ) و ( jorr ) و آجرون ( jorun ) و ( jorrun ) ا . ع . - مأخوذ از آگور فارسى - خشت پخته كه بدان عمارت بنا مىكنند و به فارسى ساغ نيز گويند . آجرى ( j ) ص . پ . منسوب به اجر . و بناى آجرى : بنائى كه از آجر ساخته باشند . آجستن ( jastan ) ف م . پ . كاشتن درخت . و برقرار كردن سنگ . آجستن ( jestan ) ف م . پ . مر . آجستن . آجسته ( jeste ) ص . پ . كاسته شده . و نوآجسته . تازه كاسته شده . آجش ( jec ) م ح . پ . از فعل آجدن . مر . آجيش . آجل ( jel ) و آجلة ( jelat ) ا . ع . روز قيامت . و ص . هر چيز كه داراى مدت بود . آجل ( jel ) ص . ع . پس‌مانده و درنگ كرده . و جنايت‌كننده . آجل ( jol ) و آجل ( jal ) ا . پ . آروغ و نفخ شكم . آجلا ( jelan ) م ف . - مأخوذ از تازى - با مدت . - ضد عاجلا . آجم ( jem ) ص . ع . ناخوش دارندهء طعام و دلگير و ملول شدهء از آن . آجن ( jen ) ص . ع . آبى كه مزه و رنگش برگشته باشد .